چکیده و نقد مقاله تبیین مفهوم مدیریت اسلامی نوشته آیت الله مصباح یزدی
چکیده:
در این مقاله سعی شده است به چهار سوال اساسی پاسخ داده شود یکی اینکه علم چیست و دوم اینکه دین چیست و سوم اینکه رابطه بین علم و دین چیست و چهارم اینکه رابطه مدیریت با اسلام چیست. برای پاسخ به سوال علم چیست نویسنده آنرا اینگونه تعریف می نماید: علم عبارت است از مجموعه قضایایی که حول یک محور(کل یا کلی) مطرح و با روشهای مناسب با طبیعت قضایای مزبور، مورد بررسی و تحقیق قرار می گیرد. همچنین نویسنده در این قسمت بیان می کند که صفت دینی برای یک علم(مجموعه خاصی از قضایا) گاهی به این معناست که مسائل آن علم، با روش نقلی دینی و با استفاده از منابع مستند به وحی الهی مورد بررسی قرار می گیرد.
در پاسخ به سوال دوم که دین چیست نویسنده این تعریف را بیان می نماید: مجموعه ای از عقاید که محور آنها را خدا و ماورای طبیعت تشکیل می دهد و به اضافه سلسله ای از ارزشها و احکام و دستورالعملهای متناسب با آن عقاید.
در پاسخ به سوال سوم که رابطه بین علم و دین نویسنده مطرح می کند که یک رابطه ای بین علوم و دین از راه فلسفه و انسان شناسی دینی برقرار می شود و دین با ارائه مبادی تصدیقی و اصول موضوعه خاصی که متناسب با جهان بینی الهی است در نظریه های علوم اثر می گذارد. در ضمن همین علومی که اصول موضوعه خود را از فلسفه می گیرند به نوبه خود اصول و قواعدی را در اختیار علوم و فنون کاربردی و دستوری قرار می دهند. در ادامه نویسنده بیان می کند که مهمترین اثری که علوم کاربردی از دین می پذیرند اثری است که از نظام ارزشی آن حاصل می شود. این نظام ارزشی است که به رفتارها در عمل جهت می دهد و اهداف را معین می کند.
در پاسخ به سوال چهارم و رابطه مدیریت با اسلام ابتدا معانی مختلف تعبیر مدیریت اسلامی را بیان می کند که عبارتنداز: 1- بررسی شیوه مدیران مسلمان در طول تاریخ امت اسلامی2- تحلیل شیوه های مدیریت مدیران مسلمان و نشان دادن خصلتهایی است که از مسلمان بودن آنان نشات می گیرد.3-مسائل مدیریت را در منابع اسلامی مورد بررسی قرار دهیم که نویسنده این تعبیر را تعبیر درست و کاملتری نسبت به دو معنای اول می داند. در مورد رابطه بین مدیریت و اسلام نویسنده چنین نتیجه گیری می کند که مهمترین رابطه بین مدیریت و اسلام رابطه جهان بینی اسلامی و رابطه نظام ارزشی اسلام است که رابطه اول از راه تاثیر نظریات اسلامی پیرامون مسائل هستی شناسی و انسان شناسی به عنوان اصول موضوعه در مدیریت تجلی می کند و رابطه دوم از راه تاثیر ارزشهای اسلامی در تعیین اهداف و خط مشی ها و روشهای عملی ظاهر می شود. در ادامه نویسنده به ذکر مثالهایی در این مورد و فواید مدیریت اسلامی می پردازد و بحث را خاتمه می دهد.
نقد و بررسی:
1- نویسنده سوالات اساسی و مهمی را در این مقاله مطرح نموده است که باید به آنها پاسخ داد.
2- پاسخهایی که هم سعی شده داده شود خلاصه ای از مطالب فراوانی است که در این زمینه ارائه گردیده است که نشان دهنده تسلط نویسنده بر مباحث است.
3- معرفی ننمودن منابع بیشتر یا مختصر بودن بیش از حد برخی از مباحث از اشکالات این مقاله است.
پیشنهادات:
1- به نظر می رسد لازم است این چهار سوال باید به صورت مفصل و با در نظر گرفتن آرای اندیشمندان مسلمان مورد بررسی و نقد قرار بگیرد.
2- باید بررسی شود که آیا اندیشمندان دیگری هم سوالات اساسی دیگری در این زمینه مطرح کرده اند که باید به آنها پاسخ داد یا خیر.
3- بیان مطالب و همچنین نظرات مختلف در این مقاله بهتر است با ارجاع به منابع اصلی آنها ذکر گردد.